SYLWETKI CZŁONKÓW HONOROWYCH
Janusz Kurczab
Leszek Łącki
Janusz Onyszkiewicz
Maciej Popko
Jan Serafin
Wanda Tadeusiak
Krzysztof Zdzitowiecki
LESZEK CICHY
Leszek Cichy (ur. 1951 w Pruszkowie). Inż. geodeta, od 1977 pracownik naukowy Politechniki Warsz., po
1989 makler i finansista, obecnie przesiębiorca.
W Tatrach ma wiele przejść, w tym 1 polskie pz na Małym
Kieżmarskim, w Alpach np. Filarem Fręney na Mont Blanc, pn. ścianą Matterhornu. Od
1974 uczestniczył w pol. wyprawach w Himalaje i Karakorum: w 1974 pierwsze wejście na Shisparé
(7619 m), w 1975 3 wejście na Gasherbrum II (8035 m, ówczesny pol. rekord
wysokości, z Onyszkiewiczem i Zdzitowieckim) nową drogą pn-zach. ścianą, w l976
osiągnął 8230 m na nowej drodze na K2 (8611 m), atakował ten szczyt także 1982. W
1978 uczestniczył w wyprawie na Makalu (8470 m). Wspólnie z Krzysztofem Wielickim
dokonał pierwszego wejścia zimowego na Mount Everest (8848 m, 17 lutego 1980),
ustanawiając światowy rekord wysokości w alpinizmie zimowym. W górach wysokich ma też
znaczące wejścia ścianowe, np. Aconcagua w styczniu 1987, 3p w ogóle drogi
słoweńskiej południową ścianą, w dole nowym wariantem (1000m, V+, 90°), z
R.Kołakowskim; Mount McKinley, w maju 1989 dokonał 1 pol. wejścia środkiem pd.
ściany, Filarem Cassina (jako kierownik, w 4 osobowym zespole PKG - słynna
droga, do 2000 r. przez Polaków nie powtórzona).
W r 1998 dokonał 2 pol. wejścia na Mount Vinson na Antarktydzie i
jako piewszy z Polaków skompletował Koronę Ziemi: najpierw w wersji z Górą
Kościuszki, w 1999 roku z Carstensz Pyramid (i oczywicie z Elbrusem i Mont Blanc).
Jest współautorem książki "Rozmowy o Evereście" (1982) i artykułów w prasie
górskiej.
Od 1970 należał do Koła Warszawskiego KW, a potem do KW Warszawa, od
1977 był czł. Komisji Sportowej PZA, w latach 1995-1999 prezesem PZA.
Janusz Kurczab (ur. 1937,taternictwo od 1957, zimą od 1960) wspinacz, trener alpinizmu, szermierz (olimpijczyk i
3-krotny indywid. mistrz Polski w szpadzie), skialpinista.
W Tatrach zasłynął poprowadzeniem przełomowej drogi Filarem
Kazalnicy (m.in także z K.Zdzitowieckim, 1962), a także Ścieku na Kotle
Kazalnicy latem (1964) i zimą (1971), drogą na Młynarczyku oraz szeregiem nowych
odległych dróg zimowych, np. w murze Hrubego i na Koprowym. Jego dorobek to około 50.
pierwszych przejść.
W masywie Mont Blanc i w Dolomitach ma przełomowy dorobek eksploracyjny, organizacyjny i
poznawczy, wprowadzający Polaków do pierwszej ligi, z szeregiem pierwszych wejść,
zwłaszcza 1 zimowego Filara Narożnego w 1971 r, jednej z najwyżej położonych i
najbardziej oddalonych ścian Alp (do dziś ma ona jeszcze tylko dwa polskie przejścia
zimowe!), 1pz direttissimy pd. ściany Tofana di Rozes 1964 i na Marmoladzie
1973 (Via dell'Ideale), 2pz drogą I.Dibony na Cima Scotoni 1969. Oprócz
tego ma pierwsze wejścia letnie, np. nową drogą lewym żebrem pn.-wsch ściany Les
Droites (1967) oraz 1 p polskie, np. drogą Ratti-Vitali na Aiguille Noire (1971), 1p
pol. drogi Major na wsch. ścianie Mont Blanc (1973), 1p pol. uważanej za
najtrudniejszą klasyczną w Dolomitach drogę Philippa i Flamma na Punta Tissi
(1963, z Szafirskim).
Ma także dorobek wyprawowy, z pionierskim pokonaniem 1500-metrowej
pd.-zach. ściany Noszaqa (1972) w stylu alpejskim i kierowaniem innymi wyprawami,
m.in. na Shisparé 1974 (samotnie zdobył trabanta Ghentę 7090), i
narodową wyprawą na K2 w 1976, z bardzo zaawansowaną próbą nowej drogi
(do 8400).
Bezspornie w okresie od lat 60. jeden z dwóch naszych najwybitniejszych (obok Andrzeja
Zawady) organizatorów wypraw i dokonań eksploracyjnych (to słowa Messnera z 1998 roku).
W okresie 1972-1986 regularnie co dwa lata prowadził wyprawę w góry najwyższe, a zimą
uczestniczył w 1pz w Alpach i Dolomitach. Jeszcze w lutym 1978 bił rekord szybkości
przy 1pz jednodniowym Filara Kazalnicy z Ostrogą (z "Małolatem", tj.
Zb.Czyżewskim).
Długoletni czł. władz całego KW, zwłaszcza w pionie dokumentacji
sportowej, 1973-1991 trzykrotnie prezes KW-W (a przedtem Koła Warszawskiego KW), w
ciężkich czasach znalazł się w wąskim zespole osób które walczyły o najtrudniejsze
sprawy klubu i jego członków. 1980-83 przewodniczący Komisji Sportowej PZA. Jeden z
pierwszych absolwentów studium trenerów alpinizmu na AWF w Krakowie, od końca lat 70.
jako pierwszy na łamach polskiej prasy wspinaczkowej opisywał metodykę i cykle
treningowe ukierunkowane na alpinizm.
Autor ważnych artykułów problemowych (np. "Dewaluacja 6 stopnia", "Taternik"
1969) i wzorcowych opracowań dokumentacyjnych takich jak:
- monografia Kazalnicy ("Taternik" 1963),
- fundamentalna praca dyplomowa studium trenerskiego o historii alpinizmu w
Alpach (do nabycia - Zeszyty AWF w Krakowie, nr 61, 1990),
- czy wreszcie bezcenna monografia źródłowa "Na szczytach Himalajów" (wraz
ze Zb. Kowalewskim, SiT, W-wa 1983).
Później autor książek popularyzatorskich "Filar Kazalnicy"
1976, i o wyprawch na Shisparé 1974 i na K2 1976, przewodników, tym przewodnika
trekkingowego po Nepalu (1993) oraz przeglądowych przewodników po górach Polski (1991,
1999), w ostatnich latach autor wielu artykułów i rozdziałów w wydawnictwach
albumowych.
Wspina się, uprawia trekkingi iskiaplinizm oraz publikuje do dziś.
Leszek Łącki (ur. 1934 w Warszawie), inżynier automatyk, wspinacz (od 1952), narciarz wysokogórski od
lat sześćdziesiątych.
W Tatrach zimą 1956 autor 2 przejścia zimowego pn. ściany Świstowego Szczytu, drogą
WHP 2104. W lecie 1956 r. 13 przejście drogi Łapińskiego Paszuchy na Mnichu z pierwszą
kobietą na tej drodze - Bogną Skoczylas. Zimą aktywny zwłaszcza w Morskim Oku,
między innymi pokonał drogę Świerza na wsch. ścianie Mięguszowieckiego Szczytu z
Wandą Błeszyńską-Łącką, 3pz drogi Korosadowicza na Kazalnicy i inne. Uczestnik
legendarnej zimowej wspinaczki na Żabim Niżnim w lutym 1954 (m.in. z Andrzejem Zawadą,
który wołał "skokami, panowie, jak w powstaniu"), po której działo się
mnóstwo ciekawych i brzemiennych dla środowiska wspinaczkowego rzeczy.
Wspinał się w Alpach Austriackich 1956 (Oetztal) i Alpach Delfinatu
1958 (Pelvoux), w górach Bałkanów w okolicy Wracy 1963 (nowa droga) i w Rile 1970. W
latach 80. i 90. odbył liczne trekkingi w Himalaje i
Karakorum. Starszy instruktor KW a potem PZA, wielokrotnie prowadzący szkolenia
w "Betlejemce" (miedzy innymi szkolił Gienka Chrobaka) oraz obozy zimowe i letnie w
Tatrach Słowackich.
Działacz Klubu Wysokogórskiego, zwłaszcza w trudnym okresie
początku lat 60.,
w okresie 1963-65 prezes KW (całego), przedtem wiceprezes (pracował dla klubu nawet po
wiele godzin dziennie). W latach późniejszych kilkakrotnie członek Komisji Rewizyjnej
KW i PZA, a także jej przewodniczący.
W życiu zawodowym inżynier automatyk kolejnictwa, autor fachowych
artykułów i kilku patentów. W latach 70 współautor wyróżnionego Nagrodą Mistrza
Techniki "Życia Warszawy" testera pakietów elektronicznych sterowanego komputerowo
oraz nagrodzony za wdrożenie do produkcji przemysłowej systemów numerycznego sterowania
obrabiarek.
Wespół z Markiem Karpińskim (głównym pomysłodawcą) i Jerzym
Mierzejewskim, współautor nowatorskich na owe czasy rozwiązań sprzętowych, m. in. w
połowie lat pięćdziesiątych "jedynki" (prototyp) oraz wkręcanych igieł
lodowych (bez kółka, przedtem były typu wycior z zadziorami z boku).
Janusz Onyszkiewicz (ur. 1937, wspinaczki od ok. 1955), wspinacz, speleolog, przez 20 lat
najwybitniejszy polityk ze środowiska poważnych wspinaczy, matematyk (dr UW, teoria
mnogości), znany ze współautorstwa zbioru zadań z logiki matematycznej wszystkim
studentom nauk ścisłych.
Zaczynał od jaskiń i ma w nich olbrzymi dorobek (np. eksplorował jaskinię
Śnieżną od 1960, kierował wyprawą, która 1961 osiągnęła pol. rekord
głębokości na jej dnie -640 m lub wg nowszych pomiarów -568m, 1959 odkrył nowe partie
w jaskni Miętusiej).
Ma kilkanaście nowych dróg w Tatrach, a także tak abstrakcyjne próby jak kantem na
lewo od Kantu Hakowego Mnicha. Wyjazdy w Alpy 1961, 1962, Hindukusz 1972 (Noszaq i
trawersowanie masywu Aspe Safed, 6607), Pamir 1974 z wejściem - jak na
alpinistę i opozycjonistę przystało - na Pik Kommunizma.
1975 - osiąga chwilowy polski rekord wysokości na Gasherbrumie
II (8035), nową drogą, ale i ma 1 wejście na Gasherbrum III (7952),
najwyższy z niezdobytych wówczas samodzielny szczyt i w ogóle najwyższy samodzielny
szczyt zdobyty przez Polaków (razem m.in. z K.Zdzitowieckim, Wandą Rutkiewicz i żoną
Alison Chadwick-Onyszkiewicz), 1976 aktywny uczestnik wyprawy na K2.
Ceniony jako organizator także w polityce, opozycjonista od początku lat 70 i tzw.
Sprawy Taterników, m.in. 1980-81 rzecznik Solidarności (tzw. pierwszej lub wielkiej).
Odegrał ważną rolę przy nawiązywaniu pierwszych kontaktów na Zachodzie przez rząd
Mazowieckiego. 1989-90 pierwszy cywilny wiceminister, a potem Minister Obrony Narodowej,
"rozbrajający" ten nie znany opozycji resort siłowy (ministrem był dwukrotnie). To
on wprowadził Wojsko Polskie do NATO w 1999 roku. Zarazem potrafił w przerwach
ministrowania jeździć skromnym składanym rowerem (aż do granic wytrzymałości
podległych mu służb). Do roku 2001 kilkakrotnie poseł na Sejm RP.
Maciej Popko (ur. 1936) wspina się od 1953, w lecie i w zimie. Z zawodu hetytolog (od pisma
klinowego), autor kilku obcojęzycznych książek z tej dziedziny (dwie wydane w
Niemczech), prof. zwyczajny w Instytucie Orientalistycznym UW i przez kilknaście lat
przewodniczący jego Rady Naukowej.
W Tatrach współautor takich osiągnięć jak latem: direttissima Mniszka
(z Nyką, 1962), wkład w zawikłane zdobycie Sprężyny na Mnichu (1962), pierwsze
wejście do Kotła Kazalnicy (z J.Długoszem, 1958) i inne przejścia na grzędzie
Mięguszowieckiego Czarnego (także zimą), oraz do dziś budząca respekt droga na Orlej
Ścianie (1963). Uczestnik wielu premier zimowych, m.in. pierwszgo zimą przejścia
ściany Małego Młynarza (1960, Kominem Korosadowicza), drogi Kurczaba na
Mięguszowieckim (1963), premier zimowych na Żabim Wyżnim (1961, 1962). Wspinał się
też w Alpach Francuskich (1p polskie pn. ścianą Aiguille de Triolet, 1965, i od
razu jednodniowe, tylko z 3 śrubami lodowymi typu korkociąg - co wywołało
zdziwnienie samego Lionela Terraya). W Dolomitach zrobił m.in. drogę Soldy na
Marmoladzie (1962, pierwsze polskie sesto grade superiore) i inne 1p polskie tegoż
lata, drogą Comiciegona Cima Grande i filarem
Cima Ovest. Kierował pionierskimi wyprawami w góry Cilo w Turcji (1967, 1968) oraz
wyprawą SKT w zakazane góry Wachanu (1975, to ten "worek" w Afganistanie na
pograniczu Pamiru i Hindukuszu - pozwolenie chłopcy samowolnie rozszerzyli i opili to z
wojskowymi). Ta ostatnia wyprawa zdobyła oba najwyższe dziewicze szczyty w otoczeniu
doliny Purwakszan (szczyt bez nazwy 6110 m i Kohe Purwakszan, 6080 m), z udziałem Popki,
który ponadto samotnie zdobył dziewiczy szczyt 5950 m.
Miał też wkład w taternictwo nizinne, zarówno w wersji z Lasku
Bielańskiego czyli dębinizm (m.in z Cz. Momatiukiem, Nyką, Paczkowskim,
Szurkiem), jak i był jednym z kilku odkrywców bunkrów dla wspinania (w Czosnowie
ściana na Małych Bunkrach po prawej to tzw. Popki, za jego czasów zwana Eigerem).
Jest ekspertem w zakresie pisowni i pochodzenia nazw w górach Azji.
Redaktor i współuator najlepszego polskiego podręcznika wspinaczki "Alpinizm" (1971
i 1974), autor książki o górach Turcji "Góry pod półksiężycem" (1974) i
rozdziałów w albumach KazimierzaSaysse-Tobiczyka oraz
treściwych artykułów i notatek w "Taterniku".
Jeszcze w roku 1986 robił w Tatrach nowe drogi VI, w górach Turcji
bywa do dziś (1 polskie wejścia w Aladag w 2001 roku), uczęszcza
na ścianki wspinaczkowe, wciąż jest czynny górsko i narciarsko.
Jan Serafin, ps. "Korbiasty"
(ur. 1934, wspinaczki od 1951), wspinacz, zawodowo ortopeda,
prof. medycyny (AM w Warszawie).
Wczesny partner m.in. Jana Długosza (to z nim miał iść na Lewą Kazalnicę, ale go wyeliminowały
względy zdrowotne), także m.in uczestnik 1 przejścia letniego direttissimy Mięgusza
(1954, u góry z filarem Zaremby), klasycznego przejścia drogi przez Matkę Boską (z
J.Długoszem) na Zawratowej Turni i tegoż lata drogi Wicherkiewicz-Siedlecki na Kozich
Czubach od pn.. Ma też wysokiej rangi przejścia solo, np. granią Tomkowych Igieł
(1958). Zimą m.in. jedno z pierwszych przejść filara Ganku (1960) i środka ściany
Krywania z Koryciska (1958). Uczestnik wstrząsającej akcji po Adama Milówkę, podczas
której zginął także Tadeusz Westfalewicz "Marynarz" na pd. stronach Mięguszy
(latem 1954).
Także lekarz "grający" w wysokiej lidze na wyprawach, gdzie
osiągał 8000 m (Kangchenjunga 1978, Everest 1980), stanowiąc
bezpośrednie wsparcie podczas udanych ataków szczytowych takich legendarnych wspinaczy
jak Chrobak czy Wróż.
Na Tirich Mirze (1975) w trakcie ataku szczytowego bez wahania przerwał go, by
ratować jednego z członków ekspedycji. Zdobywał dziewicze szczyt w trakcie wypraw na
Alaskę 1976 i w Góry Wrangla 1984 (eksploracja kompletnie dziewiczej doliny Twaharpies,
m.in. pokonał nowy i trudny filar lodowy wysokości ok. 1500m szczytu 3392m, nazwany
Filarem Solidarności).
Czł. Komisji Lekarskiej KW i potem PZA, najwytrwalej kolekcjonował i publikował
informacje z zakresu medycyny wysokogórskiej, reprezentował też w tym zakresie Polskę
za granicą. Niezwykle skuteczny jako lekarz-ratownik stawów kończyn blisko połowy
kontuzjowanych wspinaczy w Polsce. Do dziś daje przykład utrzymywania kondycji
fizycznej.
Lubiła i wciąż lubi chodzić po górach, wspinała się mało, natomiast bardzo długo zajmowala się narciarstwem
wysokogórskim.
Przyszła do pracy w naszym Klubie zaraz po uzyskaniu przez Klub samodzielności (tj. po
utworzeniu PZA, 1974), namówiona przez wspinające się dzieci (których ma pięcioro) i
Janusza Kurczaba. Kierowała biurem klubu na wiele sposobów, pracowała na stanowiskach
kierownika klubu i sekretarza (do końca kadencji 1997).
Nadawała sens pracy wszystkich szefów zajętych mocno sportem i wyprawami, w czasach gdy
w gestii Klubu leżało zabieganie o paszporty, interweniowały komitety PZPR i smutni
panowie, np. chcący zaglądać do kartotek lub zmuszać Klub do interwencji lub pisania
opinii, nie wiadomo jak potem używanych. W stanie wojennym Klub nawet wyciągał osoby z
więzienia (bodaj cztery), za które pisemnie "brał odpowiedzialność". Od lat 1980
klub stawał się przedsiębiorstwem i biuro Klubu obsługiwało prace wysokościowe.
Współpracowała z prezesami Januszem Kurczabem, Haliną Krüger, Tadeuszem Preyznerem,
Janem Wolfem, Joanną Wolf i zespołem ludzi wspomagających Klub, pomiędzy którymi
panowało pełne zaufanie. Nazwana kiedyś przez Bobasa Słamę "Pani to taka nasza
Matka-Polka" - mimo wahań nadal zgadza się z tym określeniem. Bez niej w klubie
przez dwadzieścia lat byłoby chłodniej.
Krzysztof Zdzitowiecki , ps."Pomurnik" (ur.1939, wspinaczki od 1959 w Tatrach), wspinacz, speleolog, polarnik,
prof. biologii (UW), współuczestnik wyczynów wymienionych wyżej J.Kurczaba,
J.Onyszkiewicza i L.Cichego, m.in. miał polski rekord głębokości w jaskini
Śnieżniej (1961, z Onyszkiewiczem i B.Uchmańskim) oraz pol. rekord wysokości na Gasherbrumie
II, nową drogą (1975, z Onyszkiewiczem i Cichym). Do tego pierwsze w ogóle wejście
na Gasherbrum III, najwyższy wówczas dziewiczy samodzielny szczyt (1975) i
najwyższy samodzielny szczyt w historii zdobyty przez Polaków.
Autor kilkudziesięciu pierwszych przejść w Tatrach. W Alpach nowa droga na Grandes
Jorasses (1968) i wariant na Finsteraarhornie (1967), wspinaczki w Wilder
Kaiser z 1 polskim przejściem drogi Dulfera na Fleischbank (1964).
Z innych wypraw na uwagę zasługują: Hindukusz 1972 (1 wejście pd.-zach. ścianą Noszaqa,
razem z J.Holnickim i Kurczabem, ważne jako pionierskie dla Polaków wejście ścianowe,
konkurujące z poźniejszym o kilkanaście dni wejściem Kurtyki i Rusieckiego ścianą
Acher Czogh). Był w Pamirze, jako jeden z tylko dwóch Polaków dwa razy wszedł na Pik
Kommunizma (1974 i 1979), w lutym 1970 przełamywał też sowieckie ograniczenia i
wchodził samotnie zimą na średnio trudne szczyty w Tien Szaniu północnym (dopiero
kilka lat później Amerykanin Henry Barbier wspinał się solo do VI w sąsiednim
rejonie).
Zdobył dziewicze szczyty w górach Alaski i Kanady 1976, także na Antarktydzie koło
polskiej stacji na wyspie King George (wiele pierwszych wspinaczek do IV).
Mimo kilku poważnych kontuzji wspina się do dziś, kilka lat temu zamknął komplet
dróg wspinaczkowych z polskich tomów przewodnika WHP.
Przygotował Grzegorz Głazek.
W konstrukcji części notatek wykorzystano biogramy z "Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej" Zofii i Witolda Paryskich (Poronin 1995).